खाद्य-दर्जाच्या प्लॅस्टिकचे वर्गीकरण खालीलप्रमाणे केले जाते: पीईटी (पॉलिथिलीन टेरेफ्थॅलेट), एचडीपीई (उच्च घनता पॉलिथिलीन), एलडीपीई (कमी घनता पॉलिथिलीन), पीपी (पॉलिप्रोपिलीन), पीएस (पॉलिस्टायरीन), पीसी आणि इतर श्रेणी.

पीईटी (पॉलिथिलीन टेरेफ्थालेट)

सामान्य उपयोग: मिनरल वॉटरच्या बाटल्या, कार्बोनेटेड पेयांच्या बाटल्या, इत्यादी.
मिनरल वॉटरच्या बाटल्या आणि कार्बोनेटेड पेयांच्या बाटल्या या मटेरियलपासून बनवल्या जातात. पेयाच्या बाटल्यांचा गरम पाण्यासाठी पुनर्वापर करता येत नाही आणि हे मटेरियल ७०°C पर्यंत उष्णतारोधक असते. हे फक्त गरम किंवा गोठवलेल्या पेयांसाठीच योग्य आहे, आणि उच्च तापमानाच्या द्रवांनी भरल्यास किंवा गरम केल्यास ते सहजपणे विकृत होते, ज्यामुळे मानवांसाठी हानिकारक पदार्थ बाहेर पडतात. शिवाय, शास्त्रज्ञांना असे आढळून आले आहे की १० महिन्यांच्या वापरानंतर, या प्लास्टिक उत्पादनातून मानवांसाठी विषारी असलेले कर्करोगजन्य पदार्थ बाहेर पडू शकतात.

या कारणास्तव, आरोग्याच्या समस्या टाळण्यासाठी पाण्याच्या बाटल्या संपल्यावर फेकून द्याव्यात आणि त्यांचा वापर कप म्हणून किंवा इतर वस्तू ठेवण्यासाठी करू नये.
PET चा वापर सुरुवातीला कृत्रिम तंतू म्हणून, तसेच फिल्म आणि टेपमध्ये केला गेला आणि १९७६ मध्येच त्याचा वापर शीतपेयांच्या बाटल्यांमध्ये सुरू झाला. सामान्यतः 'PET बाटली' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बाटलीमध्ये PET चा वापर फिलर म्हणून केला जात असे.

पीईटी बाटलीमध्ये उत्कृष्ट कडकपणा आणि कणखरपणा असतो, ती वजनाने हलकी (काचेच्या बाटलीच्या वजनाच्या केवळ १/९ ते १/१५ पट), वाहून नेण्यास व वापरण्यास सोपी असते, तिच्या उत्पादनात कमी ऊर्जा लागते, तसेच ती अभेद्य, बाष्परहित आणि आम्ल व अल्कलींना प्रतिरोधक असते.

अलिकडच्या वर्षांत, कार्बनयुक्त पेये, चहा, फळांचा रस, पॅक केलेले पिण्याचे पाणी, वाईन आणि सोया सॉस इत्यादींसाठी हे एक महत्त्वाचे भरण्याचे पात्र बनले आहे. याव्यतिरिक्त, स्वच्छता उत्पादने, शॅम्पू, खाद्य तेल, मसाले, गोड पदार्थ, औषधे, सौंदर्य प्रसाधने आणि मद्ययुक्त पेये यांच्या पॅकेजिंगसाठी बाटल्यांचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.

एचडीपीई(उच्च घनतेचे पॉलीथिलीन)

सामान्य उपयोग: साफसफाईची उत्पादने, आंघोळीची उत्पादने, इत्यादी.
स्वच्छता उत्पादने आणि स्नान उत्पादनांसाठीचे प्लास्टिक कंटेनर, तसेच सुपरमार्केट आणि शॉपिंग मॉल्समध्ये वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिक पिशव्या बहुतांशी याच सामग्रीपासून बनवलेल्या असतात, ज्या ११०°C उच्च तापमान सहन करू शकतात. 'अन्न' असे लेबल असलेल्या प्लास्टिक पिशव्या अन्नपदार्थ ठेवण्यासाठी वापरल्या जाऊ शकतात. स्वच्छता आणि स्नान उत्पादनांसाठीचे प्लास्टिक कंटेनर काळजीपूर्वक स्वच्छ केल्यानंतर पुन्हा वापरले जाऊ शकतात, परंतु हे कंटेनर सहसा व्यवस्थित स्वच्छ केले जात नाहीत, ज्यामुळे मूळ स्वच्छता उत्पादनांचे अवशेष त्यात राहतात. यामुळे ते जिवाणूंच्या वाढीसाठी पोषक ठरतात आणि स्वच्छता अपूर्ण राहते, म्हणून त्यांचा पुनर्वापर न करणेच उत्तम.
PE हे उद्योग आणि दैनंदिन जीवनात सर्वाधिक वापरले जाणारे प्लास्टिक आहे, आणि त्याचे सामान्यतः दोन प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाते: उच्च-घनता पॉलीथिलीन (HDPE) आणि कमी-घनता पॉलीथिलीन (LDPE). HDPE चा वितळणांक LDPE पेक्षा जास्त असतो, ते अधिक कठीण असते आणि क्षरणकारी द्रव्यांच्या झिजेला अधिक प्रतिरोधक असते.

आधुनिक जीवनात LDPE सर्वव्यापी आहे, पण ते ज्या कंटेनरपासून बनवले जाते त्यामुळे नाही, तर सर्वत्र दिसणाऱ्या प्लास्टिकच्या पिशव्यांमुळे. बहुतेक प्लास्टिकच्या पिशव्या आणि फिल्म्स LDPE पासून बनवलेल्या असतात.

एलडीपीई (कमी घनतेचे पॉलीथिलीन)

सामान्य उपयोग: क्लिंग फिल्म, इत्यादी.
क्लिंग फिल्म, प्लास्टिक फिल्म इत्यादी सर्व याच पदार्थापासून बनवल्या जातात. याची उष्णता प्रतिरोधकता फारशी चांगली नसते. साधारणपणे, ११०°C पेक्षा जास्त तापमानात दर्जेदार पीई क्लिंग फिल्म वितळते आणि मानवी शरीराद्वारे विघटन न होणारे काही प्लास्टिक घटक मागे राहतात. तसेच, जेव्हा क्लिंग फिल्ममध्ये अन्न गरम केले जाते, तेव्हा अन्नातील चरबीमुळे फिल्ममधील हानिकारक पदार्थ सहजपणे विरघळू शकतात. म्हणून, मायक्रोवेव्हमध्ये अन्नावरून प्लास्टिक आवरण प्रथम काढून टाकणे महत्त्वाचे आहे.

पीपी (पॉलीप्रोपिलीन)

सामान्य उपयोग: मायक्रोवेव्ह लंच बॉक्स
मायक्रोवेव्ह लंच बॉक्स या मटेरियलपासून बनवलेले असतात, जे १३०°C पर्यंत तापमान सहन करू शकते आणि ज्याची पारदर्शकता कमी असते. हा एकमेव प्लास्टिकचा डबा आहे जो मायक्रोवेव्हमध्ये ठेवता येतो आणि काळजीपूर्वक स्वच्छ केल्यानंतर पुन्हा वापरता येतो.

हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की काही मायक्रोवेव्ह कंटेनर PP 05 चे बनलेले असतात, परंतु त्यांचे झाकण PS 06 चे बनलेले असते. हे झाकण पारदर्शक असले तरी उच्च तापमान सहन करू शकत नाही, त्यामुळे ते कंटेनरसोबत मायक्रोवेव्हमध्ये ठेवता येत नाही. खबरदारी म्हणून, कंटेनर मायक्रोवेव्हमध्ये ठेवण्यापूर्वी त्याचे झाकण काढून टाका.
पीपी आणि पीई यांना दोन भाऊ म्हणता येईल, परंतु काही भौतिक आणि यांत्रिक गुणधर्म पीई पेक्षा चांगले असतात, त्यामुळे बाटली बनवणारे अनेकदा बाटलीचा मुख्य भाग बनवण्यासाठी पीई वापरतात आणि झाकण व हँडल बनवण्यासाठी जास्त कडकपणा आणि मजबुती असलेल्या पीपीचा वापर करतात.

पीपीचा वितळणांक १६७°C असून ते उष्णतारोधक आहे, आणि त्यापासून बनवलेल्या उत्पादनांना वाफेने निर्जंतुक करता येते. पीपीपासून बनवल्या जाणाऱ्या सर्वात सामान्य बाटल्या म्हणजे सोया दूध आणि तांदळाच्या दुधाच्या बाटल्या, तसेच १००% शुद्ध फळांचा रस, दही, ज्यूस ड्रिंक्स, दुग्धजन्य पदार्थ (जसे की पुडिंग) इत्यादींच्या बाटल्या. बादल्या, कचराकुंड्या, कपडे धुण्याचे सिंक, टोपल्या इत्यादींसारखी मोठी भांडी बहुतेक करून पीपीपासून बनवलेली असतात.

पीएस (पॉलिस्टीरिन)

सामान्य उपयोग: नूडल्सचे बॉक्स, फास्ट फूड बॉक्स
नूडल्सचे बाऊल आणि फोमचे फास्ट फूड बॉक्स बनवण्यासाठी वापरले जाणारे साहित्य. हे उष्णता आणि थंडीला प्रतिरोधक आहे, परंतु उच्च तापमानामुळे रसायने बाहेर पडू नयेत म्हणून ते मायक्रोवेव्ह ओव्हनमध्ये ठेवता येत नाही. याचा वापर तीव्र आम्ल (उदा. संत्र्याचा रस) किंवा अल्कधर्मी पदार्थांसाठी करू नये, कारण मानवांसाठी हानिकारक असलेले पॉलिस्टीरिन विघटित होऊ शकते. त्यामुळे, शक्यतोवर फास्ट फूडच्या डब्यांमध्ये गरम अन्न पॅक करणे टाळावे.
PS मध्ये पाण्याची शोषणक्षमता कमी असते आणि ते आकारमानाने स्थिर असते, त्यामुळे त्याचे इंजेक्शन मोल्डिंग, प्रेसिंग, एक्सट्रूडिंग किंवा थर्मोफॉर्मिंग केले जाऊ शकते. त्यावर "फोमिंग" प्रक्रिया झाली आहे की नाही यानुसार त्याचे सामान्यतः फोम्ड किंवा अनफोम्ड असे वर्गीकरण केले जाते.

PCआणि इतर

सामान्य उपयोग: पाण्याच्या बाटल्या, मग, दुधाच्या बाटल्या
पीसी (प्लास्टिक कंटेनर) हे एक मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाणारे साहित्य आहे, विशेषतः दुधाच्या बाटल्या आणि स्पेस कपच्या निर्मितीमध्ये. मात्र, त्यात बिस्फेनॉल ए (BPA) असल्यामुळे ते वादग्रस्त ठरले आहे. तज्ञांच्या मते, सैद्धांतिकदृष्ट्या, जोपर्यंत पीसीच्या उत्पादनादरम्यान बीपीएचे १००% प्लास्टिकच्या संरचनेत रूपांतर होते, तोपर्यंत ते उत्पादन पूर्णपणे बीपीए-मुक्त असते आणि ते बाहेरही पडत नाही. तथापि, जर थोड्या प्रमाणात बीपीएचे पीसीच्या प्लास्टिकच्या संरचनेत रूपांतर झाले नाही, तर ते अन्न किंवा पेयांमध्ये बाहेर पडू शकते. त्यामुळे, हे प्लास्टिक कंटेनर वापरताना विशेष काळजी घेतली पाहिजे.
पीसीचे तापमान जितके जास्त असते, तितकेच जास्त आणि तितक्याच वेगाने बीपीए बाहेर पडते. त्यामुळे, पीसी पाण्याच्या बाटल्यांमध्ये गरम पाणी देऊ नये. जर तुमची किटली क्रमांक ०७ असेल, तर खालील गोष्टी धोका कमी करू शकतात: वापरत असताना ती गरम करू नका आणि थेट सूर्यप्रकाशात ठेवू नका. किटली डिशवॉशरमध्ये धुवू नका.

पहिल्यांदा वापरण्यापूर्वी, ते बेकिंग सोडा आणि कोमट पाण्याने धुवा आणि खोलीच्या तापमानावर नैसर्गिकरित्या सुकवा. भांड्याला कुठेही तडे गेले असल्यास किंवा ते फुटले असल्यास, त्याचा वापर थांबवण्याचा सल्ला दिला जातो, कारण प्लास्टिकच्या वस्तूंच्या पृष्ठभागावर बारीक खड्डे असल्यास त्यात सहजपणे जीवाणू वाढू शकतात. खराब झालेल्या प्लास्टिकच्या भांड्यांचा पुन्हा पुन्हा वापर करणे टाळा.