आजकाल जगभरात पर्यावरणपूरक सामग्रीच्या वापराला प्रोत्साहन दिले जात आहे.
अनेक प्रकार आहेतपर्यावरणपूरक साहित्य.
१. मूलतः बिनविषारी आणि बिनधोक प्रकार. यात नैसर्गिक, बिनविषारी किंवा अत्यंत कमी विषारी आणि हानिकारक पदार्थ असलेल्या, प्रदूषणरहित व केवळ साध्या प्रक्रियेने बनवलेल्या सजावटीच्या साहित्याचा समावेश होतो. जसे की जिप्सम, टॅल्कम पावडर, वाळू आणि खडी, लाकूड, काही नैसर्गिक दगड इत्यादी.
२. कमी विषारीपणा, कमी उत्सर्जन प्रकार. यामध्ये प्रक्रिया, संश्लेषण आणि इतर तांत्रिक साधनांद्वारे विषारी आणि हानिकारक पदार्थांचे संचयन नियंत्रित केले जाते आणि त्यांचे उत्सर्जन हळूहळू होते. त्याच्या सौम्य विषारीपणामुळे, ते मानवी आरोग्यासाठी धोकादायक नसते. उदाहरणार्थ, फॉर्मल्डिहाइडचे उत्सर्जन कमी असल्यामुळे, कोअर बोर्ड, प्लायवुड, फायबरबोर्ड इत्यादी राष्ट्रीय मानकांची पूर्तता करतात.
३. असे पदार्थ ज्यांचे विषारी परिणाम सध्याच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान तसेच चाचणी पद्धतींद्वारे निश्चित आणि मूल्यांकन केले जाऊ शकत नाहीत. जसे की पर्यावरणपूरक लॅटेक्स पेंट, पर्यावरणपूरक पेंट आणि इतर रासायनिक संश्लेषित पदार्थ. हे पदार्थ सध्या बिनविषारी आणि निरुपद्रवी आहेत, परंतु विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या विकासामुळे भविष्यात त्यांची पुन्हा ओळख पटण्याची शक्यता आहे.

पर्यावरणपूरक सामग्रीची लोकप्रियता मंद का आहे?

सर्वप्रथम, पर्यावरण संरक्षणाशी संबंधित तंत्रज्ञानाचा मंद विकास. सर्व कच्च्या मालावर प्रक्रिया आणि उत्पादन करताना तीन प्रकारचा कचरा (सांडपाणी, वायू आणि घनकचरा) निर्माण होऊन प्रदूषण होते, परंतु सध्याच्या उत्पादन तंत्रज्ञान, पर्यावरण संरक्षण तंत्रज्ञान इत्यादींचा मंद विकास झाल्यामुळे, उत्पादन, प्रक्रिया आणि वितरण प्रक्रियेतील प्रदूषणाची समस्या मोठ्या प्रमाणावर कमी करता येत नाही.
दुसरे म्हणजे, आर्थिक आणिसामाजिक लाभउद्योगांची स्थिती आणि पर्यावरण तंत्रज्ञान, उपकरणे व सामग्रीच्या विकासाची सध्याची कमी पातळी यामुळे, उत्पादन, प्रक्रिया आणि इतर उद्योगांना पर्यावरण संरक्षण सामग्री व उपकरणांच्या वापरामुळे उत्पादन खर्च वाढवावा लागेल.साचात्यामुळे उत्पादनाचे आर्थिक फायदे कमी होतात. स्पष्टपणे सांगायचे झाल्यास, पर्यावरण संरक्षण म्हणजे पैसा खर्च करणे; गरज नसल्यास, कोणताही व्यवसाय हा पैसा खर्च करण्यास तयार नसतो.
तिसरे म्हणजे, पर्यावरणपूरक साहित्य महाग असते आणि बाजारात त्याची खरेदी शक्ती कमी असते. मी एक उदाहरण देतो, ऍपलच्या मोबाईल फोनची डेटा केबल तथाकथित "पर्यावरणपूरक साहित्य" वापरते, पण एका डेटा केबलची किंमत १०० रुपयांपेक्षा जास्त असते. जरी हे केवळ ब्रँडिंगसाठी असले तरी, पर्यावरणपूरक साहित्य महाग असणे ही एक वस्तुस्थिती आहे.

पर्यावरणपूरक सामग्री लोकप्रिय करण्यासाठी काय करणे आवश्यक आहे?

समाज ही एक गुंतागुंतीची रचना आहे, आपले अन्न, वस्त्र, निवारा आणि वाहतूक हे पैलू पर्यावरण संरक्षणाशी निगडित आहेत. उपभोगासाठी जितकी जास्त सामाजिक संसाधने उपलब्ध होतात, तितकेच जास्त पर्यावरण प्रदूषण निर्माण होते. आपल्या जीवनाचा दर्जा सुनिश्चित करण्याच्या तत्त्वावर, वैयक्तिक पातळीवर काटकसर करणे आणि अपव्यय टाळणे हे पर्यावरण संरक्षणासाठी सर्वात मोठे योगदान असले पाहिजे. पर्यावरणपूरक सामग्रीचा विकास तंत्रज्ञानावर अवलंबून असतो आणि पर्यावरणपूरक सामग्रीची लोकप्रियता धोरणावर अवलंबून असते. पर्यावरण संरक्षण ही एक व्यापक संकल्पना आहे, ज्यामध्ये उत्पादन, प्रक्रिया, वितरण आणि वापर या संपूर्ण जीवनचक्रातील विविध पैलूंचा समावेश होतो. केवळ वापराच्या प्रक्रियेचा पाठपुरावा करणे किंवा केवळ पर्यावरणपूरक सामग्रीवर भर देणे निरर्थक आहे.